تصویر رهآورد سفر عمرهخادم یا رئیس؟🍃 کاملا درک میکنم که دستگاهی که میزبان این جمعیت رنگارنگ است با…
انتشار: 2026/07/22 01:38 UTC
تصویر رهآورد سفر عمرهخادم یا رئیس؟🍃 کاملا درک میکنم که دستگاهی که میزبان این جمعیت رنگارنگ است باید نظم و محدودیتهایی را برقرار کند تا هم امنیت را نگهدارد و هم رفت و آمد جمعیت را، و هم جلوی بعضی رفتارهای اغراق آمیز را بگیرد. مدیریت جمعیت از رشتههای تخصصی است و کشورها و سازمانها در این کار از مدلهای موفق دنیا استفاده میکنند. مثلا پلیس بریتانیا برای کنترل جمعیت در گذشته از مدلهای کنترل جمعیت استفاده شده توسط والت دیزنی استفاده میکرد. سازمان حج عربستان سعودی از شرکتهای بینالمللی مشاوره در زمینهٔ شبیهسازی استفاده میکند تا ازدحام جمعیت و نقاط غیر ایمن را پیشبینی کند. این را نیز درک میکنم که مسئولین مکانهای زیارتی و عبادی در مکه و مدینه خوش ندارند که بعضی از زیارتکنندگان اعمالی را انجام دهند که از دید ایشان بدعت و حرام است.🍃 با این حال ایشان خادم حرمیناند و نه رییس حرمین. حرمین متعلق به تمام مسلمانان است. حدود ۲۰ و اندی سال پیش همینجا بودم. در آن زمان رفتار شرطهها و نگهبانان حرمین با زیارتکنندگان گاه بسیار بیادبانه وخشن بود اما آزادی نسبی خوبی برقرار بود. این بار تجربۀ برعکسی داشتم. شرطهها و نگهبانان عموما با ادب و همدل بودند، اما قوانین و محدودیتها بیشتر شده بود.🍃 یک محدودیت را در عکس گوشۀ پایین سمت راست میبینید. آن راهرویی که در یادداشت پیشین نشان دادم که امکان دیدن ضریح پیامبر را فراهم میکند کلا به روی زنان بسته است. آرامگاه بقیع هم تقریبا تنها برای خالی نبودن عریضه باز بود و شرایط آن به گونهای بود که تقریبا امکان تامل و تفکر و زمزمه را نزدیک صفر میکرد. دیدار از بقیع در ساعاتی پس از نماز صبح و نماز عشاء امکان دارد. ورود زنان ممنوع است. اجازهٔ ایستادن نداری و باید از یک در وارد شده و از در دیگر خارج شوی. در این آرامگاه امام حسن مجتبی، امام سجاد، امام محمد باقر، امام جعفر صادق، بسیاری از زنان پیامبر، حلیمه دایۀ پیامبر، ابراهیم فرزند خردسال پیامبر، دختران او زینب، رقیه، ام کلثوم و به احتمال قوی حضرت فاطمه، عباس عموی پیامبر، فاطمه بنت اسد مادر حضرت علی، ام البنین مادر حضرت عباس، عثمان خلیفۀ سوم، مالک ابن انس و بسیاری از دیگر یاران و خویشان پیامبر مدفوناند. مسیر راه رفتن به گونهای طراحی شده است که بسیار دشوار است که حتی به کمک نقشههای راهنما بتوان یکی از این قبرها را پیدا کرد، چه رسد به اینکه در کنارشان تفکر و تعمقی کنی. جالب این بود که بیشتر زیارتکنندگان نیز به نظر تسلیم این قوانین بودند و انگار که شرطهها و نگهبانان را پلیس و رییس میدانستند و ایشان را مجری قانون الهی میدیدند.🍃 به نظرم تحمیل اینگونه محدودیتها به مرور احساس تعلق به بخشی از سنت دینی و آثار آن را از زیارتکنندگان میگیرد. چرا زنان گروه باید از مردانشان بپرسند که ضریح پیامبر و بقیع چگونه بود؟ چرا زائر نمیتواند آرامگاه انسانهای معروف تاریخ اسلام را به فرزندانش نشان دهد، و لَختی در کنار آنها از زندگیشان بگوید و زمانی را در سکوت و خلوت بگذراند (به طور خاص به امامان شیعه اشاره نمیکنم چون بحث فرقهٔ دینی نیست). این جدابی انداختن بین باورمندان و آثار دینی، مانند از بین بردن آثار تاریخی دیگر که قبلا از آن گفتم، بخشی از حافظۀ جمعی و احساس تعلق به این سنت تاریخی را که مربوط به هویت باورمندان است به تدریج کمرنگ میکند. باز هم میگویم که مشکلی با محدود کردن رفتار زیارتکنندگان برای ملاحظات مذهبی ندارم اما محروم کردن ایشان به این بهانه و یا به بهانۀ جنسیت به نظرم توجیه اخلاقی و دینی ندارد.#عمره@farhadshafti
پستهای تلگرام — فرهاد شفتی
درنگ (۴) - مردم؟!▫️مردم ایران ...🍃 هر عبارتی دربارهٔ خواسته و دیدگاه مردم ایران پس از دو کلمهٔ بالا بیاید نادرست است، مگر عبارات بسیار کلی و بدیهی، مثلا «مردم ایران، خواهان سربلندی ایراناند».چرا؟ چون مردم ایران مانند مردم کشورهای دیگر، متکثراند، گوناگوناند، و شاید حتی بیش از بسیاری از ایشان.این نکتهٔ ساده را تا حکومت نفهمد، تا «مردم» نفهمند، تا من و تو نفهمیم، گامی دیگر از واقعیت به سوی پندار برداشتهایم و به جای اینکه بخشی از راه حل شویم، بخشی از مشکل شدهایم.#درنگ@farhadshafti
🍃 درود خداوند بر تو ای پیامبر مهربانی: 🔍خاطر عاطر🔍 تو کی بودی ای مسافر ...🔍 مردی که رنگ خدا بود🔍 کدام محمد پیامبر ماست؟🔍 قرآن به منزلهٔ منازلالسائرین محمد (ص)#پیامبر@farhadshafti
تأمل (۵)🍃 «آیا دین خاصی از جهت صدق و امکان رسیدن به رستگاری اعلی نسبت به دیگر ادیان برتری دارد؟»فایل صوتی مختصر بر مبنای نظرات آمده در فرستۀ قبلی پیوست است. این بحث مفصل است و جنبههای بسیار دارد، و بسیاری گزارهها بر مبنای استدلال برای گزارههایی پیشینیاند. امید دارم که به زودی سلسله گفتاری را در باب کثرتانگاری دینی آغاز کنم تا در حد توان دیدگاه خود را در اینباره به صورت جزیی و مفصل توضیح دهم، و به نقدها و پرسشها پاسخی دهم.پینوشت: در دقیقهٔ ۱۹:۱۵ از آگاهی از تجربهٔ دیگر ادیان پرسیدم، باید اضافه میکردم «و مسلکهای معنوی بسیاری که به عنوان دین معروف نیستند».مطالب مربوط:- کثرتگرایی یا انحصارگرایی محققانه؟- قرآن، انحصارگرا یا کثرتگرا؟ - تقریری از جلسات قرآن و سه پرسش اساسی، بخش دوم: قرآن انحصارگراست یا کثرتانگار؟- گفتوگویی در باب قرآن و کثرتانگاری دینی- مناظره (زبان انگلیسی): آیا قرآن میخواهد که همه مسلمان شوند؟#تآمل@farhadshafti
تأمل (۵)🍃 «آیا دین خاصی از جهت صدق و امکان رسیدن به رستگاری اعلی نسبت به دیگر ادیان برتری دارد؟»بیان صوتی بر مبنای نقدها، پرسشها، نظرات و مناظرههای دریافت شده تا حدود سه روز دیگر همرسان میشود. برای آشنایی با روال سلسله پیامهای «تأمل» و نقشی که میتوانید داشته باشید به اینجا نگاه کنید.#تأمل@farhadshafti
ادامهٔ «تأمل»پیش از اینکه طوفان حوادث دل و ذهنمان را به جای دیگری ببرد سلسله فرستههایی را با نام «تأمل» آغاز کرده بودم. در هر تأمل گزارهای را دربارهٔ دین و معنویت مطرح و از دوستان دعوت میکردم که در بخش نظرات دیدگاه یا پاسخ خود به آن گزاره را بنویسند. سپس در یک فایل صوتی کوتاه به نکات مطرح شده میپرداختم و نظر خود را نیز همرسان میکردم.اکنون پس از رهآورد سفر عمره، با شما از وادی دل به وادی عقل میروم و تأملها را ادامه میدهم. چون زمانی گذشته است و این تأملها ترتیبی منطقی دارند، چهار تأمل پیشین را برای یادآوری دوستان علاقهمند در اینجا میآورم و تأمل (۵) را اگر مجالی باشد به زودی همرسان میکنم. تأمل (۱) «دین اخلاق است و دیگر هیچ»تأمل (۲) «مخاطب آیات قرآن و مصداق بدون نیاز به تاویل و تطبیق این آیات تنها ساکنان زمان و مکان وحی بودهاند، مگر اینکه به قرینه خلافش ثابت شود.»تأمل (۳)«قوانین شریعت در قرآن تا چه حدّی فرازمان و فرامکاناند؟»تأمل (۴) «معنا و لفظ وحی تا چه اندازه از نفس وحیگیرنده تأثیر میپذیرد؟»،به عبارت دیگر: «دریافتهای انسان متعالی از حقیقت مطلق تا چه اندازه از نفس او تأثیر میپذیرد؟»تأمل (۵) به زودی ...#تأمل@farhadshafti
مجموعۀ رهآورد سفراز دوستانی که در این یک ماه گذشته با کلمات مهرآمیز و پرمحبت خود من را در ادامۀ فرستادن عکسها و یادداشتهای سفر عمره تشویق و همراهی کردند بسیار سپاسگزارم. نوشتههای شما در بخش نظرات حال و هوای آن سفر را تازه کرد و نیز از شما آموختم.تمام تصاویر و یادداشتها و فیلمها و پیوندها را در یک فایل پی دی اف جمع کرده و به اینجا پیوست کردهام. امیدوارم قابل استفاده باشد.همانطور که در صفحۀ اول نوشتهام، این مجموعه را که «میعادگاهِ آینهها» نام نهادهام به دوست عزیز، صدّیق قطبی پیشکش میکنم.