کوردبوون؛ لە ناسنامەوە تا بەرپرسیارێتی!کوردبوون تەنیا ناسنامەیەک نییە؛ ئەرک و بەرپرسیارێتییە.تاکی ک…
انتشار: 2026/08/21 06:46 UTCدریافت: 2026/08/24 05:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/24 05:30 UTC
کوردبوون؛ لە ناسنامەوە تا بەرپرسیارێتی!کوردبوون تەنیا ناسنامەیەک نییە؛ ئەرک و بەرپرسیارێتییە.تاکی کورد دەتوانێت موسڵمان بێت یان بێباوەڕ، ئایینی بێت یان سێکۆلار، باوەڕی بە پارتێکی سیاسی هەبێت یان لە دەرەوەی حیزبەکان سەربەخۆ بژی. دەکرێت لە سیاسەت، ئایین، ئایدیۆلۆژیا و شێوازی ژیاندا جیاوازیمان هەبێت؛ بەڵام پێش هەموو ئەو جیاوازییە ڕووکەشانە، بنەمایەکی هاوبەش هەیە: کوردبوون.کەواتە پرسیاری سەرەکی تەنیا ئەوە نییە:«ئایا من کوردم؟»پرسی مەزنتر و قووڵتر ئەوەیە:ئەگەر کوردم، لە ئاست ئەم کوردبوونەدا چ بەرپرسیارێتییەکم لە ئەستۆ گرتووە؟گوتنی «من کوردم» ڕاگەیاندنی ناسنامەیەکە؛ بەڵام بە تەنیا مانەوە مسۆگەر ناکات. مرۆڤ لە دۆخی سەختدا تەنیا بە گوتنی «زیندووم» ڕزگاری نابێت؛ بەڵکوو پێویستی بە ئاو، خواردن و شوێنی مانەوە، ئاگایی و کردار هەیە. کوردبوونیش هەر ئەوەیە. ئەگەر ئەو ناسنامەیە هیچ ئەرکێک بۆ تاک دروست نەکات، زمان، مێژوو و یادەوەریی کۆمەڵایەتیمان لە دەست دەچن.ئەگەر کورد، دەرفەتی مانەوە، پاراستنی خاک و بەردەوامیی ناسنامەی دەستەجەمعیی خۆی لە دەست بدات، هیچ کام لە سەروەت، حیزب، سیاسەت، ئایین، بێباوەڕی، ئایدیۆلۆژیا، یان تەنانەت گوتنی «من کوردم»، بە تەنیا ناتوانن مانەوەی نەتەوەیەک دەستەبەر بکەن.گرنگتر لەوە:ڕەنگە ئەمڕۆ هەموو شتێکت هەبێت؛ بەڵام ئەگەر بەستێنی گواستنەوەی بۆ داهاتوو نەبێت، هەموو ئەوەی هەتە، بەڵێنی داهاتوو نییە.ئەگەر خاک و دەرفەتی مانەوە نەبێت، سەروەتەکەت چی ڕزگار دەکات؟ئەگەر دەرفەتی پاراستنی زمان و فەرهەنگ نەبێت، حیزب و سیاسەتەکەت چی دەپارێزن؟موسڵمان بیت یان بێباوەڕ، چەپ بیت یان ڕاست، سەربەخۆ بیت یان پاشکۆ؛ هیچ کامیان بە تەنیا زامنی مانەوەی نەتەوەیەک نین.چونکە هەموو ئەوانە کاتێک مانایان هەیە کە بەستێنێک بۆ مانەوە بوونی هەبێت.ئەوەی ئەمڕۆ هەمانە، ئەمانەتە؛ نەک زامنی داهاتوو.هەروەک چۆن تەمەنی مرۆڤ ئەمڕۆ لە دەستی خۆیدایە، بەڵام هیچ دڵنیاییەکی بۆ بەیانی نییە، سامان و دەستکەوتەکانی نەتەوەیەکیش ئەگەر نەپارێزرێن، هیچ دڵنیاییەکیان بۆ نەوەی داهاتوو نییە.ئەگەر بەستێنی مانەوە لە دەست بدەین، ڕەنگە بۆ داهاتوو هێشتا سەروەتمان هەبێت، باوەڕمان هەبێت، یادەوەریمان هەبێت و تەنانەت بڵێین:«من کوردم.»بەڵام ئیدی نەتوانین ئەوەی هەمانە، بۆ نەوەی داهاتوو بگوازینەوە.کەواتە پرسەکە تەنیا هەبوون نییە؛ پرسەکە، پاراستنی دەرفەتی هەبوونە بۆ داهاتوو.پرسەکە تەنیا لەناوچوونی جەستەیی نییە؛ مەترسییە قوڵەکە ئەوەیە کە تاک هەست بە هیچ بەرپرسیارێتییەک نەکات. ئەو کاتە دەڵێت «من کوردم»، بەڵام ناوەڕۆکی کوردبوونەکە پووچەڵ بووەتەوە.ئەوە خاڵی سەرهەڵدانی بەرپرسیارێتییە. ڕاستە ئێمە بارودۆخ و جوگرافیامان خۆمان هەڵمان نەبژاردووە؛ بەڵام ناتوانین لە ئاست کاردانەوەی خۆماندا حاشا لە بەرپرسیارێتی بکەین.لە مێژووی ئێمەدا، پێشەوا قازی محەممەد بەرجەستەکردنی ڕاستەقینەی ئەو فەلسەفەیە بوو. ئەو بارودۆخە سەپێنراوەی قبووڵ کرد کە خۆی هەڵی نەبژاردبوو؛ بەڵام قەت شانی لە ژێر باری بەرپرسیارێتی خاڵی نەکردەوە. دەیتوانی بڕوات، بەڵام مانەوەی هەڵبژارد بۆ پاراستنی گیانی خەڵک. ئەو سەلماندی: قەدەری سەپێنراو، پاساو نییە بۆ وازهێنان لە ئەرکی مرۆڤانە.بەرپرسیارێتی تەنیا لە ئەستۆی پارت و ڕێبەران نییە؛ لە تاکی کوردەوە دەست پێ دەکات:من بۆ زمان، فەرهەنگ، مێژوو و یادەوەریی کۆمەڵایەتیمان چیم کردووە؟ بۆ نەوەی داهاتوو چ میراتێک بەجێ دەهێڵم؟ئەزموونی مێژوویی نەتەوەکانی دیکە، وەک فینلەندییەکان و جوولەکەکان، پیشانمان دەدات کە پاراستنی ناسنامە تەنیا بە دروشم و ناوهێنان بەدەست نایەت؛ بەڵکوو پێویستی بە گواستنەوەی ئاگایانەی یادەوەری و زمان هەیە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر.ئێمە تەنیا میراتگری زمانێک نین؛ ئەمانەتدار و پاسەوانیشین.تەنیا میراتگری مێژوو نین؛ دەبێت بیناسین و بیگوازینەوە.تەنیا خاوەنی ڕابردوو نین؛ لە ئاست داهاتووشدا بەرپرسیارین.من کوردم کۆتایی پرسیار نییە؛ سەرەتای پرسیارە.کوردبوون ئەمانەتێکە بۆ داهاتوو.ڕەنگە گرنگترین جیاوازی هەر ئەوە بێت:«من کوردم» ناسنامەیەکە؛بەڵام:«من لە بەرامبەر کوردبوونەکەمدا بەرپرسیارم» هەڵبژاردنێکە✍بەشی لێکۆڵینەوی کوردناسیt.me/KurdologyK
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 1 بازدید تازه در ساعت در این نمونهنخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- ڕاسپاردە · تطابق دقیق — ۳۰ مرداد ۱۴۰۵، ۷:۱۵
- زەوی سهخت و ئاسمان دوور · تطابق دقیق — ۳۱ مرداد ۱۴۰۵، ۱۲:۴۴
- رێگا راسەکان · تطابق دقیق — ۱ شهریور ۱۴۰۵، ۱۲:۳۰
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — زەوی سهخت و ئاسمان دوور
ئەمن کردم، ئەتۆ نەیکەیلە کۆڕی دۆستان، خەریک بووم زۆر بە تامەولامە، باسی ژنێکی گەڕەکم دەکرد؛ کە چۆن دێت و چۆن دەڕوات. هەر لە ماڵ دەرکەوتنی هەتا لە شەقام ونبوونی، هەر هەنگاوێکی جێی سەرنجم بوو. نازانم بۆچی ئەوەندە لێی بەشک بووم کە بێت و نەبێت ڕێخێک لە کڵاشیدایە...کەچی کابرای دەستەبرام، بڕی بە فەرمایشتەکەم بڕییەوە و بێ حاشاحازری وتی: ئەمنیش ئەو کەریەتییەم کردووە، ئەتۆ نەیکەی. هەی موبارەک نەبێ! جا وەرە، قسە بکە بۆ بۆرەپیاو. هەر ڕێک کردمانی بە گسکە کۆتەرە.وتم: جا بۆ بەم تووڕەیییە؟ بۆ ناهێڵی درێژە بە باسەکە بدەم؟وتی: ئاخر تۆ ئاکامی ئەو جۆرە کارانە نازانی. وەرە با پێت بڵێم. ئەودەم کە لە ئێستا نەفامتر بووم، ڕۆژێک لە چایخانە بووم. هەرای چایچی و شاگرد، قسەی خەڵک و بۆنی جگەرە و قوڵتەقوڵتی ئاوی قەلیان تێکەڵ ببوون. یەکێک دەهات و یەکێک دەچوو. منیش لە سووچێک، وەک تارمایی لەنێو مژدا، دانیشتبووم و سەیرم دەکرد.لە نێو ئەو بەزم و حەلەلا دا پیاوێکی ناسیاوم لێ پەیدا بوو. لەمێژ بوو دەمناسی. دەتگوت برای لفەودوانەی شەیتانە. بە لووتێکی زل و چاوێکی خێلەوە وتی: کارێکم بۆت پەیدا کردووە. هەتا چەند ڕۆژ بۆ خۆت لە شوێنێک دانیشە و هیچ مەکە، ئێوارەش وەرە و حەقی کرێکارێک وەربگرە.من کە هەتا ئەودەم کاری وام نەدیبوو، خێرا وتم: لە خزمەتدام.وتی: دەچی لە فلانە شوێن دادەنیشی. ژنێک لەو گەڕەکەیە. بزانە کەی دێت، کەی دەچێت و لەگەڵ کێ هاوڕێیە.وتم: باشە، ژنەکە چکارەیە؟ کێیە؟وتی: منیش خۆم نایناسم. پیاوێکی دەوڵەمەند هەیه، حەزی لێیە. دەیەوێت بزانێت کەی دێت و کەی دەڕوات و کێ سەردانی دەکات.وتم: دەی چۆنی پەیدا کەم؟ خۆ هەزار ژن بەو ناوەدا دێن و دەچن.وتی: وێنەیەکت نیشان دەدەم، هەتا بیناسی.پاشان وێنەی ژنێکی لە باخەڵی دەرهێنا. ژنێکی جوان بوو.وتم: ئەم وێنەیە دەبێ لەلام بێت، هەتا بێناسمەوە.وتی: تەنیا بۆ ڕۆژی هەوەڵ. کە ناسیتەوە، ئیتر پێویست بە وێنەکە ناکات کە لەلات بمێنێتەوە.وتم: باشە، تۆ بە خۆڕایی ئەو کارە دەکەی؟وتی: نەوەڵا. کابرا ئاخوڕی پڕە. ڕۆژێ حەقی دوو کرێکاری لێ وەردەگرم؛ یەکێکی بۆ تۆ، یەکێکی بۆ خۆم.وتم: دەی خۆ ئاوا نابێ. من هەتا ئێوارە مەحتەل ببم و... ؟ من حەق و نیوێکم ئەوێ.وەلحاسڵ، سەودا سەری گرت. من حەق و نیوێک و ئەویش نیوە حەقێک..پاش چوونی کابرا، پیاوێک هاتە نێو چایخانە. دەمێک بوو دەمناسی. کرێکارێکی سادە بوو. هەر ڕۆژێک کە دەهاتە چایخانە، دەمزانی ئەو ڕۆژە کاری دەست نەکەوتووە.وتم: بێکاری؟وتی: خاوەن کارەکەم وتوویە تا حەوتووی داهاتوو مەیەوە؛ کارمان نییە.وتم: دەی، چەند ڕۆژێک بە نیوەحەق کار دەکەی؟ڕووی نەبوونی ڕەش بێت؛ دیار بوو ناچار بوو. ملێکی نایە لاوە و وتی: باشە.منیش ئەرکەکەی خۆم خستە ئەستۆی ئەو و وتم: هەموو ئێوارەیێک بێرە ئەم چایخانە، قسەم بۆ بکە.وتی: باشە، چۆنی بناسم؟منیش وێنەی ژنەم دەرهێنا.ئەو بێچارە، کە وێنەی ژنەکەی بینی، وەها تاسا کە قسەی پێنەکرا. ڕەنگ و ڕووخساری بوو بە قیری ڕەش. وێنەکە لە دەستیدا مایەوە.لە جێی خۆی هەستا و بێ ئەوەی بڵێت بۆ کوێ دەچێت، بە ناو شەقامدا ڕۆیشت. هەر هەنگاوێکی گاوەخانێک دەبوو.بە زۆر خۆم گەیاندە کابرا.وتم: چ بووە؟ بۆ شێت بووی؟هەر ئەوەندە لە قسەکانی تێگەیشتم کە ئەو وێنە، وێنەی ژنەکەیەتی.کاکی دەستەبرام، کەمێک بێدەنگ بوو. هەناسەیەکی قووڵی هەڵکێشا و وتی: کاکە گیان، من ئەو ڕۆژە ئابڕووی مرۆڤێکم بە حەقی دوو ڕۆژی کرێکارێک گۆڕی.ـ ئەو کاتە بیرم لەوە نەکردەوە کە لە پشتی ئەو وێنەیە، ژیانێک هەیە، ماڵێک هەیە، خێزانێک هەیە و من هەمووم دا بە دەم باوە. من بە کارێکی بچووکم دەزانی؛ وەرگرتنی وێنەیەک و سپاردنی بە کەسێک.بەڵام ئەو کارە بچووکە، بووە حەڵقەیەک لە زنجیرەیەکی گەورە. من یەک حەڵقە بووم؛ ئەگەر من نەمکردایا، ئەو زنجیرەیە لە مندا دەشکا. ئەوەی من بە کارم زانی، بۆ بنەماڵەیەکی تر بوو بە کارەسات.ـ کاکە گیان، ئەوەندە دەزانم... نابێ بە هەر هۆکارێکەوە، بەدەم تەشیڕستنەوە لووتمان بژەنینەوە ژیانی خەڵکی. کورە! من کردم... ئامان تۆ نەیکەی.✍️ عیسا ئەحمەدی١٤٠٥/٠٦/٠٢لەسەر بنەمای چیرۆکی «موقف حرج» ـی توفیق الحکیم@kiwmars
با اینحال، شهریار باید چنان هیبتی در دلها پدید آرد که اگر محبّت و دلبستگی مردم را بهدست نمیآورد، دستکم از برانگیختن نفرت آنان نیز پرهیز کند؛ چراکه هراس داشتن و عدم نفرت با هم سازگارند و تضادّی میان آن دو نیست؛ و این امر برای کسی که از نقض مالکیّت شهروندان و رعایای خویش یا تعرّض به زنان آنان خودداری ورزد، همواره میسّر خواهد بود. همچنین هرگاه شهریار ناچار به گرفتنِ جانِ کسی شد، باید این کار را تنها در صورتی انجام دهد که توجیهی مناسب و دلیلی آشکار برای آن وجود داشته باشد؛ ولی بیش از هر چیز باید از تصاحب دارایی دیگران بپرهیزد، زیرا آدمیان مرگ پدر خویش را آسانتر فراموش میکنند تا ازدستدادن میراث و داراییشان را. وانگهی، بهانهها برای مصادرهی دارایی همیشه حاضر و آماده است و کسی که شیوهی زندگیاش بر پایهی غارت و چپاول است، همیشه دلیلی برای تصاحب دارایی دیگران پیدا میکند؛ حال آنکه انگیزهها و موارد گرفتن جان افراد، نادرترند و زودتر از میان میروند.● نیکولو ماکیاوللی، شهریار➣ @Notes_On_Liberty
🔺پیمان مکه؛ منطقهی بدون ایران یا آمریکا؟سخنان محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، درباره «پیمان مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، از آن جهت شایسته تأمل است که فراتر از خود این توافق، تصویری از نگرانی ایران از تغییرات احتمالی در معماری امنیتی خاورمیانه را به دست میدهد.رضایی این پیمان را حاصل ضعف و ناکارآمدی آمریکا دانسته و گفته است کشورهای منطقه، با درک احتمال کاهش تعهدات امنیتی واشنگتن، در پی ترتیبات امنیتی تازهای برآمدهاند. او همچنین گفته است که از ایران خواسته شده این توافق را تأیید کند و تأکید کرده که جا دارد ایران از مؤسسان چنین پیمانهایی باشد.در اصل بروز یک تغییر مهم در محاسبات امنیتی کشورهای منطقه، حق با رضایی است؛ اما از این مقدمه نمیتوان به این نتیجه رسید که دوران اتکای کشورهای خاورمیانه به آمریکا به پایان رسیده و ایالات متحده بهزودی پایگاههای نظامی خود را از منطقه برمیچیند.حضور آمریکا در ساختار امنیتی خاورمیانه نه یکشبه ایجاد شده و نه بهآسانی قابل حذف است. عربستان و دیگر کشورهای عرب خلیج فارس طی دههها شبکهای از روابط نظامی، اطلاعاتی، تسلیحاتی و سیاسی با واشنگتن ایجاد کردهاند. پیمان مکه نیز، بیشتر به نظر میرسد مکمل این ساختار باشد تا جایگزین آن.اگر بخواهم با یک مثال توضیح دهم، میتوان تحولات اخیر را به وضعیت بیمهای تشبیه کرد: کشورهای منطقه همچنان با یک «بیمهگر اصلی» طرفاند، اما پس از تجربه اخیر، نسبت به کفایت پوشش آن بیمهگر دچار تردید شدهاند و به دنبال «بیمه تکمیلی» رفتهاند. پیمان مکه را میتوان نوعی بیمه تکمیلی برای پوشش نقاط کور بیمه اصلی دانست.جنگ اخیر و نحوه عملکرد آمریکا در دفاع از متحدان منطقهای خود، این تصور را تقویت کرده که اتکا به یک قدرت خارجی، هرچقدر هم قدرتمند باشد، ممکن است در شرایط بحرانی با محدودیتهایی روبهرو شود. بنابراین کشورهای منطقه الزاماً به این نتیجه نرسیدهاند که آمریکا دیگر کارآمد نیست؛ بلکه به این نتیجه رسیدهاند که اتکا به آمریکا بهتنهایی کافی نیست و تنوعبخشی به شرکای امنیتی ضروری است.از این منظر، پیمان مکه را نباید با خوشبینی مفرط، آغاز نظم «پسا آمریکایی» در خاورمیانه دانست؛ بلکه میتوان آن را تلاشی برای کاهش ریسک ناشی از وابستگی کامل به یک ضامن خارجی تلقی کرد. به عبارت دیگر، کشورهای منطقه در حال کنار گذاشتن بیمه اصلی نیستند؛ در حال خریدن بیمه تکمیلیاند.البته درباره ظرفیت واقعی این پیمان نیز نباید اغراق کرد. بسیار دور از ذهن است که در صورت وقوع جنگی میان ایران و عربستان، ترکیه و پاکستان صرفاً به دلیل تعهدات این توافق وارد جنگ مستقیم با ایران شوند. چنین اقدامی، علاوه بر اراده سیاسی، به سازوکارهای عملیاتی، فرماندهی مشترک، هماهنگی نظامی و تعهدات روشن و قابل اجرا نیاز دارد؛ مؤلفههایی که هنوز معلوم نیست این پیمان تا چه اندازه از آنها برخوردار است.در اینجا مقایسه با ناتو نیز آموزنده است. ناتو، اگرچه سازمانی چندجانبه است، بخش مهمی از وزن نظامی و بازدارندگی خود را از حضور آمریکا میگیرد. حذف آمریکا از معادله، ناتو را به «شیری بییال و دم و اشکم» تبدیل میکند. ناتوی بدون آمریکا معنایی جز بازگشتن به معادلات امنیتی قبل از جنگ دوم جهانی ندارد. معادلاتی که نه توانستند جلوی جنگ را بگیرند، نه بدون کمک آمریکا به آن خاتمه دهند.پیمان مکه نیز از چنین محدودیتی برخوردار است و بعید است بدون پیوند با ساختار امنیتی گستردهترِ تحت رهبری آمریکا بتواند به یک سازمان دفاعی مؤثر و مستقل تبدیل شود.حتی دعوت از ایران برای پیوستن یا تأیید چنین پیمانی نیز باید با احتیاط و تردید نگریسته شود. در واقع، دعوت از ایران برای حضور در پیمان مکه، تا حدودی شبیه دعوت از روسیه برای شراکت در ناتو است.همانطور که عضویت روسیه در ناتو، اگر اساساً امکانپذیر بود، با فلسفه تاریخی شکلگیری این سازمان در تضاد قرار میگرفت، حضور ایران نیز در پیمانی که در پی ایجاد یک چارچوب امنیتی تازه در اطراف آن است، با پرسشهای مشابهی روبهروست.با این همه، اهمیت پیمان مکه را نباید به دلیل ضعف ظرفیت نظامی آن نادیده گرفت. اهمیت اصلی این پیمان شاید بیشتر سیاسی باشد تا نظامی.مسئله فقط این نیست که آیا ترکیه و پاکستان حاضرند برای عربستان با ایران بجنگند یا نه که صد البته نمیجنگند. مسئله مهمتر این است که سه کشور مهم جهان اسلام، هر سه دارای روابط و منافع قابل توجه با تهران، در حال نزدیکتر شدن امنیتی به یکدیگرند و این نزدیکی بدون حضور ایران اتفاق افتاده است. توافق مکه نیز در متن تحولات اخیر، نشانهای از همین روند است.ایران لزوماً هنوز از نظم امنیتی منطقه حذف نشده است؛ اما در حال حاضر، بخشی از نظم امنیتی جدید منطقه، بدون ایران در حال شکل گرفتن است.#صلاح_الدین_خدیو @sharname1
دوکتۆر ئیسماعیلی شەمسچۆن،باسی سەلاحەدین ئەییووبی ئەکات@kiwmars
🛑 زنکشی/ آتوسا جعفری زن جوان اهل سنندج توسط همسر سابقش به قتل رسید✅ یک زن جوان و از کارمندان اداره پست سنندج (سنه) به نام آتوسا جعفری، ۲۷ ساله، توسط همسر سابقش با ضربات چاقو به قتل رسید و قاتل متواری شده است.🆔 @Hengaw_Orghttps://hengaw.net/fa/news/2026/08/article-150
