درهفته ی گذشته به بررسی نظام سرمایه داری وتنش میان دولت وبازار پرداختیم وسوسیالیسیم بانقداین نظام ب…
انتشار: 2026/08/22 06:43 UTCدریافت: 2026/08/22 22:11 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 22:11 UTC
درهفته ی گذشته به بررسی نظام سرمایه داری وتنش میان دولت وبازار پرداختیم وسوسیالیسیم بانقداین نظام به صورت بندی های گوناگون اشاره کرد. دراین هفته افزون برنقدکلاسیک مارکسیستی؛رویکردهای نظریه ی انتقادی ونئومارکسیستی رانیزبررسی خواهیم کرد. ازجمله دیدگاههای متفکرانی…با توجه به جستارِ این هفته، نکتهای که بهنظرم شایانِ توجه است: نظریهی انتقادی و نئومارکسیستها، برخلافِ مارکسیسمِ کلاسیک که عمدتاً بر تضادِ اقتصادی تمرکز داشت، وجهی دیگر از سلطه را برجسته کردند، سلطه هژمونیکگرامشی نشان داد که سلطه، تنها با زور یا مالکیتِ ابزارِ تولید تحقق نمییابد، بلکه با هژمونی، یعنی رضایتِ فرهنگی، تثبیت میشود؛ مردم نهفقط تحتِ سلطهاند، که خود، ارزشها و منطقِ نظامِ حاکم را برده اند، میپذیرند و بازتولید میکنند. لوکاچ نیز این را در قالبِ «شیءوارهشدگی» صورتبندی کرد: در جامعهی سرمایهداری، حتی روابطِ انسانی، صورتِ روابطِ میانِ اشیا به خود میگیرد، و انسان، خود را نیز همچون کالایی در بازار میبیند.وجهی که شاید در سرمایهداریِ امروز حتی از خودِ استثمارِ اقتصادی ملموستر بنشیند.والتر بنیامین از زاویهای دیگر وارد شد: نقدش نهفقط بر سرمایهداری، که بر خودِ ایدهی «پیشرفت» بود؛ فرشتهی تاریخِ او، رو به گذشته ایستاده و می نگرد ویرانههای انباشته. درحالیکه طوفانی بهنامِ پیشرفت او را بهجلو میراند. این پرسش را زنده نگه میدارد که آیا هر پروژهی رهاییبخش، از جمله سوسیالیسم، میتواند از دامِ همین روایتِ خطی بگریزد.و هابرماس، با نظریهی کنشِ ارتباطی، رهایی را نه در انقلابِ اقتصادی، که در بازسازیِ عرصهی عمومی و گفتوگویِ عاری از سلطه جست؛ رویکردی که پرسشِ سوسیالیسم را از حوزهی مالکیت به حوزهی مشروعیت و ارتباطیت منتقل میکند.آنچه این متفکران مشترک دارند، این باور است که رهاییِ راستین، صرفاً با تغییرِ مالکیتِ ابزارِ تولید محقق نمیشود؛ تا زمانی که ساختارِ آگاهی، فرهنگ، و ارتباط دگرگون نشود، حتی نظامی که خود را سوسیالیستی مینامد، میتواند بازتولیدِ همان سلطه در لباسی تازه باشد. و سوسبالیسم را تنها یک بازی #نومینالیسم ی بداند. قحطی معنا در میان نامها. #نظریه_انتقادی #گرامشی #لوکاچ #بنیامین #هابرماس #سوسیالیسم #نومینالیسمRaminhttps://t.me/marzockacademy