به مناسبت سالروز درگذشت خواجه نصیر توسیجمعی از حکما که معروفند به رواقیون گفتند:"همه ی مردمان را در…
انتشار: 2026/07/01 22:40 UTC
به مناسبت سالروز درگذشت خواجه نصیر توسیجمعی از حکما که معروفند به رواقیون گفتند:"همه ی مردمان را درفطرت برطبیعت خیر آفرینند، به مجالست اشراروممارست شهوات به جایی رسند که درحسن وقبخ امور فکر نکنند:کتاب اخلاق ناصری ،خواجه نصیر طوسیخواجه ی جوان در کلاسهای عطارپیر عطار نیشابوری شرکت می کردوخوشه های عرفان را می چید.ازطرفی تمایلات عطاربه بعضی از اصول اعتقادی شیعه نتیجه ی انس والفت عطار با متکلم برجسته ی شیعه خواجه نصیر بوده است.(منطق الطیر عطاربا تصحیح شفیعی کدکنی)این متفکر در یکی از سخت ترین دوره های تاریخ ایران می زیست.وباپشت کارکم نظیر و کوشش خستگی ناپذیر خودبه گسترش علم واشاعه حکمت پرداخت.خواجه نصیردرعلم اخلاق به ابن مسکویه ودرعلم سیاست به فارابی مدیون است. ولی عمق وسعت ونفودابن سینا برافکار اواز همه بیشتراست..کسانی این گونه داوری کرده اند،که علم وحکمت به دست این ایرانی در دورترین نقطه ی بلاد مغول رفت.(توگویی نوری تابان بود درشامی تیره ،جرجی زیدان).شایدیکی از دلایلی که فرهنگ ایرانی از مغولان وحشی بیابان گرد انسانهای متمدن وارامتری ساخت ..اندیشه های خواجه نصیر ها بوده است.عحیب است که امروزهم بهترین جای ساخت رصد خانه را هما ن مراغه ی خواجه نصیر می دانند.خواجه در اخلاق ناصری دراخلاق مدن وتدبیر منزل و اداب سیاست حرفها دارد..شیوه وسبک این کتاب متاثرازروح ریاضی وفلسفی خواجه است.اما اسلوب جمله بندی ورسایی وبلاغت کلام این کتاب را در ردیف آثاربرجسته ی فارسی درقرن هفتم درآورده است.درتربیت فرزندان همانند ژان ژاک روسو معتقداست که بچه هارابایدبراساس قانون طبیعت پرورش داد .مصیبت های خواجه درزمان حیاتش آنقدر بوده است که خواجه دربیتی منسوب به خودگفته است.به گرادگرد خود چندانکه بینمبلا انگشتری ومن نگینمنقش خواجه درنجات دانشمندان از شمشیر مغولان وسقوط خلافت پانصد ساله عباسی هم مهم بوده است.همین سقوط باعث گسترش بیشتر زبان فارسی در دنیای آن زمان ومقدمه ی تاسیس حکومتهای مستقل ایرانی شد.همین سقوط خلفای بغداد سبب شد که حاکمان وفرزانگان ایرانی به جای بغدادنگاهشان به خودشان باشد .واندیشه ایرانشهری استحکام بیشترییابد.عده ای این نقد را برخواجه نصیر وارد کرده اند که هرچند مدتی به قدرتمندی پناه می برد.وبه دوچهره بودن اوتاخته اند.درآن زمان بدون تکیه به قدرت امکان هیچگونه تحقیق علمی نبود.ممکن است خواجه درطلب پناهگاهی بوده است .که خودوصاحبان فضل رادرپناه آن جای دهد.ولی از لحاظ علمی وحمایت از اهل علمیکی از نوادرهمه ی ادوارتاریخی اسلاموایران بوده است.ل،بهرامیانt.me/amirnormohamadi1976